Grup Terapi

Grup terapisi 

Belirli sayıda kişinin ortak bir tema çerçevesinde sorunlarını, sıkıntılarını, yaşadıklarını paylaştıkları bir terapi sürecidir. Grup terapi, ilk olarak bireysel terapinin yüksek ücretlerine bir çözüm bulabilmek ve daha çok insanın terapiden yararlanabilmesini sağlamak amacı ile yapılmaya başlanmıştır. Bir süre sonra grup terapinin, bireysel terapiden daha farklı faydalarının olduğu ve daha farklı alanlarda iyileşme sağladığı anlaşılınca, daha sık uygulanmaya başlanmış ve en nihayetinde dünya çapında bilinen ve uygulanan bir yöntem haline gelmiştir. 

Grup terapisi genellikle 3-20 kişilik gruplar halinde uygulanmaktadır. Terapiye katılan bireyler ortak bir konuda sıkıntı yaşayan, benzer yaşanmışlıklara sahip kişilerdir. Bu ortak konular genellikle alkol ve madde bağımlılığı, depresyon, kaygı bozukluğu, cinsel istismar, fobi gibi bireylerin hayatlarını kısıtlayan ve yaşam kalitelerini düşüren konulardır.

Grup terapisinde amaç, bireylerin sorunlarını derinlemesine anlaması, kendileri gibi sıkıntılar yaşayan kişilerle ortak bir paylaşımda bulunması, yalnız olmadığını fark etmesi, sorunlarının üzerine giderek değiştirmesidir. Grup terapinin en önemli öğesi paylaşımdır. Terapiye katılan kişiler, yaşadıkları veya sorunları ile ilgili paylaşım yaparak terapiye gelme nedenleri ile ilgili farkındalıklarını arttırırlar ve paylaşım ile ilgili geri bildirim alırlar. Grup terapisindeki kişiler paylaşım ile, sorun yaşadıkları duygu, düşünce ve davranışlarına karşı ortak bir çözüm geliştirebilirler.

Bireyler grup terapisinde yalnızca kendi sorunları ile ilgili değil grup içerisindeki diğer kişilerinde sorunlarını dinleyerek yalnız olmadıklarını fark eder, bu kişilerle empati kurar ve bu kişilerin sorunlarına çözüm bulabilmek için çaba sarf ederler. Bur çaba hem kendileri hem de grup içerisindeki diğer kişiler için faydalıdır.

Grup terapisi, bu alanda eğitim almış bir terapistin gözetiminde gerçekleşir. Terapist grup terapisine katılan kişileri, terapi esnasında yönlendirerek, paylaşım yapmaları konusunda cesaretlendirir ve nasıl başlayacakları ile ilgili yol gösterir. Terapist, grup terapisinde sorunların çözümü ile ilgili, grup içindeki kişileri yönlendirerek birlikte bir çözüm yolu bulmaları konusunda onları destekler ve nasıl bir yol izleyecekleri konusunda yardımcı olur.

Grup Terapisinin Sınıflandırılması

Grup terapisi, amaca göre, türlere göre, danışan seçimine göre ve süreye göre olmak üzere 4 şekilde sınıflandırılabilir. Grup terapileri amaca göre kişilik gelişiminin tamamlanması yönünde çalışmalar, ikili ilişkilerin düzeltilmesi üzerine yapılan çalışmalar ve belirtilerin iyileştirilmesi için yapılan çalışmalar olmak üzere 3 farklı şekilde yapılmaktadır.

Grup terapisinin türlere göre ayrılması ise şöyledir; destekleyici grup terapisi, grup psikoanalizi, transaksiyonel grup terapisi, analitik grup terapi, davranışsal- bilişsel terapi, kendine yardım terapisi Grup terapisinin bir diğer sınıflandırılma şekli ise danışan seçimine göredir.

Burada ortak bir konu belirlenerek, aynı anıya sahip hastalar bir grubun içerisine alınır ve terapi bu şekilde ilerler. Bu sınıflandırmada seçilen ortak konu veya rahatsızlıklar şöyledir; alkol ve madde bağımlılığı, yeme bozuklukları, depresyon, şizofreni, yas problemleri gibi Grup terapisinin bir diğer sınıflandırılma şekli ise süreye göredir. Grup terapileri sürelerine göre değişiklik gösterirler. Grup terapisi açık uçlu süresiz bir şekilde yapılabilir.

Bu şekilde yapılan grup terapisi psikolojik rahatsızlıkları olan ve ciddi sıkıntılar yaşayan kişiler için uygulanmaktadır. Ucu açık grup terapisi daha etkili olabilmesi açısından hafta 2-3 kere de yapılabilmektedir. Genellik depresyon, anksiyete bozuklukları gibi psikolojik rahatsızlıklar yoğun bir terapi süreci gerektirdiği için süresiz ve sıklıkla uygulanır. Grup terapisi, birkaç yıl süreli de olabilir. Bu grup terapileri genellikle kişisel gelişim ve kendini tanıma üzerine olmaktadır. Grup terapileri yalnızca haftada bir şeklinde de olabilir. Bu grup terapisinde belirli bir konu üzerine sohbet edilir ve danışanlar paylaşım yaparlar.

Farklı Terapi Yöntemleri İle Grup Terapisi

Grup terapileri farklı terapi yöntemleri ile birlikte uygulanabilmektedir. Farklı yöntemlerle uygulanan grup terapileri şöyledir; psikodinamik grup terapisi, bilişsel-davranışçı grup terapisi, hümanist yaklaşımlı grup terapisi

Psikodinamik Grup Terapisi: Psikodinamik grup terapisinde, yönlendirmeyi terapisttren ziyade grup içerisindeki kişiler yapmaktadır. Terapist burada gözlemci olarak bulunur. Grubu oluşturan kişiler, heterojendir yani farklı sorunları olan kişiler bir grup haline getirilmiştir. Psikodinamik terapide uygulanan aktarım, karşı aktarım, yorumlama, geri dönüşüm, danışanların direnç analizi gibi teknikler grup terapisinde de uygulanmaktadır. Psikodinamik grup terapisi sonradan, dışarıdan gelecek danışanlara karşı açıktır.

Bilişsel- Davranışçı Grup Terapisi: Bilişsel-davranışçı grup terapisinde, psikoterapist daha etkin ve lider konumdadır. Grup terapisindeki kişiler ve yapılacak terapinin konusu önceden belirlenmiştir. Bilişsel-davranışçı grup terapisine genellikle sonradan danışan alınmaz. Grup üyeleri homojen bir yapıdadır yani her biri belirli bir hastalığa sahip veya aynı konuda sorunları olan kişilerdir. Bilişsel davranışçı terapinin bireysel uygulamasında olduğu gibi, danışanlara ev ödevleri verilir ve yerine getirmeleri beklenir. Bilişsel- davranışçı bireysel terapide uygulanan, sorunlu düşünceleri belirleme, gerçekçi ve olumlu düşüncelere yer verme, duyarsızlaştırma, güven kazandırma teknikleri burada da uygulanmaktadır.

Hümanist Yaklaşımlı Grup Terapisi: Hümanist yaklaşımlı grup terapisinde, bu yaklaşıma bağlı psikoterapi metodları olan geştalt terapi, kişi odaklı terapi gibi yöntemler uygulanmaktadır. Psikoterapist, bazen grubu yönlendirirken bazen de grup dinamiklerinin kendiliğinden değişmesine izin vermektedir. Hümanist yaklaşımlı grup terapisinde amaç hem farkındalık kazanmak hem de değişmektir. Grup içerisindeki bireyler birbirlerine destek olurlar. Pozitif dönüşümler bu grup terapisinde daha merkezdedir. Hümanist yaklaşımlı grup terapisi, sonradan gelen danışanlara açıktır. Bu terapi yönteminde çizim, obje kullanımı gibi yaratıcı anlatımlar kullanılmakta ve teşvik edilmektedir.

Grup Terapisi Nasıl Yapılır?

Grup terapisinde öncelikle psikoterapistin bir konu belirlemesi veya hangi rahatsızlıklara veya sorunlara sahip kişilerin grup terapiye katılacağını belirlemesi gerekmektedir. Bu aşamada psikoterapist danışanlar ile görüşme yaparak gruba uygun olup olmadıklarına bakar. Bu aşamada psikoterapistler danışanlara bazı testler uygulayabilir. Bu testlerin sonucunda danışanlarda öfke ve fiziksel şiddet sorunu, kişilik bozukluğu gibi grup terapisine katılmasının sakıncalı olacağı durumlar var ise bu kişiler daha farklı bir gruba veya bireysel terapiye alınırlar. Psikoterapistin uygun buldukları kişiler ise grup terapisine katılabilirler.

Grup terapisinin uygulama aşamasında, psikoterapist etkin bir rol oynayabilir ya da yalnızca gözlem yapabilir. Psikoterapistin uygulamak istediği yönteme göre değişiklik gösteren rolünde psikoterapist ya terapiyi yönlendirir ya da grup dinamiklerinin kendi başıma değişmesine izin vererek gözlem yapar.

Psikoterapistin etkin rol oynadığı grup terapilerinde başlangıçta sorular sorulur. Bireylerin yaşadıkları ile ilgili grup içerisinde paylaşım yapması beklenir. Danışanlar paylaşım yaptıkça kendilerini daha rahat hissederler ve hem kendi sorunlarına hem de diğer danışanların sorunlarına karşı daha duyarlı hale gelirler. Grup terapisinde danışanlar, psikoterapistin desteği ile veya kendi aralarındaki iletişim ile birbirlerinin sorunlarına çözüm getirebilirler. Bazı grup terapileri ise bir psikoterapistin yardımı veya gözlemi olmaksızın yapılmaktadır. Kendi kendine yardım olarak adlandırılan bu grup terapileri, bir lider veya lidersiz olarak uygulanmaktadır. Bu terapiler genellikle ücretsiz veya çok az bir ücret karşılığında yapılmaktadır.

Grup terapilerinin bazılarında iki terapist birden hazır olarak bulunmaktadır. Bu terapistlerden biri pasif rolde diğeri ise aktif roldedir. Pasif olan terapist daha çok yeni mezun olan, yeni eğitim alan terapistlerdir. Bu terapilerde yönlendirmeyi aktif roldeki terapist yapar, pasif terapist ise gözlemci olarak bulunur.

Grup terapisi açık ve kapalı şekilde yapılabilir. Açık grup terapisi, terapi sırasında dışarıdan gelecek katılımcılara her zaman yer verilir. Açık grup terapisinde danışanlar bir bekleme listesine alınırlar. Gruptan bir danışan ayrıldığında bu bekleme listesindeki kişiler grubun içerisine dahil edilirler. Kapalı grup terapisinde ise, grup oluşturulduktan sonra başka bir kişinin dahil olmasına izin verilmez. Bunun nedeni, birbirlerini tanıyarak güven duygusu oluşturan danışanların, dışarıdan gelen kişilere karşı daha çekingen yaklaşacağı ve grup içerisindeki uyumun bozulacağı yönündeki düşüncelerdir. Kapalı gruplarda danışan kabulü dönem başında veya sene başında gerçekleşmektedir. Kapalı grup terapisinde zaman içerisinde danışanlar ayrılabilir. Bununla birlikte grubun geleceği tehlikeye girebilir. Bu tehlike yeni danışanların kabul edildiği açık grup terapisi için geçerli değildir.

Grup Terapisinin Uygulanabildiği Hastalıklar ve Durumlar

Grup terapisi, pek çok psikolojik hastalığın ve kişisel, ilişkisel sorunun tedavi edilmesinde kullanılan bir terapi yöntemidir. Grup terapinin kullanıldığı hastalıklar ve durumlar şöyledir;

Duygudurum bozuklukları (Depresyon, Bipolar bozukluk (iki uçlu duygu durum bozukluğu)

Kişilik bozuklukları

Anksiyete bozukluğu (Obsesif kompulsif bozukluk, özgül fobiler, sosyal fobi, panik bozukluğu, yaygın anksiyete bozukluğu vb.)

Travma sonrası stres bozukluğu (Taciz, tecavüz, kaza, işkence, aldatılma, şiddet, ayrılma gibi travmatik olaylar)

Yas ve kayıp problemleri

Çocukluk travmaları

Duygu durumuyla alakalı fiziksel rahatsızlıklar (Psikosomatik ağrılar vb.)

Cinsellikle ilgili sorunlar (İsteksizlik, Cinsel işlev bozukluğu)

Madde ve alkol bağımlılığı

Yeme bozuklukları

Uyku bozuklukları

Kronik fiziksel rahatsızlığı olan kişilerin yaşadığı sorunlar

Kronik hastalıklarla uğraşan kişilerin yakınlarına destek ve yardım

İkili ilişkilerle ilgili sorunlar (Aile, eş, okulda, işyerinde veya sosyal bir ortamda yaşanan)

Ebeveyn- çocuk ilişkisi ve ebeveynlik eğitimi

Değişimlere karşı uyum sorunları ve bu sorunların aşılamaması

Çatışmalar

Kişisel gelişim, kendinin farkında varmak, özgüven kazanmak

Grup Terapisinin Faydaları

Grup terapisi, olumsuz ve rahatsız edici duygu, düşünce ve davranışları olan bireyler üzerinde pek çok olumlu etkisi olan bir terapi yöntemidir. Grup terapisinin faydaları şöyledir;

Grup terapisi, sosyalleşmekte sorun yaşayan, kalabalık ortamlarda rahat hissetmeyen, yaşadıkları duygularını ve rahatsız edici düşünce ve davranışlarını çevresindeki kişilere açmakta zorlanan bireylerin daha rahat hissetmelerini sağlamaktadır. Bunda benzer sorunları yaşayan kişilerin daha kolay anlaşması da etki etmektedir.

Grup terapisi, bireylerin grup içerisindeki kişilerinde aynı sorunları yaşadığını, aynı sorunlarla baş ettiğini görerek kendilerini daha normal hissetmelerini sağlamaktadır.

Grup terapisi, bireylerin kendi başlarına çözüm bulamadıkları sorunlarla gruptaki kişilerin nasıl baş ettiğini, nasıl yollar denediğini görmesini sağlar ve böylece bireyler kendi çözüm yollarını bulabilirler.

Grup terapisi, bireylerin diğer danışanlarla bir paylaşım yapmasına olanak tanır. Bu paylaşım sonucunda diğer grup üyelerinden destek gören, takdir kazanan bireyler kendilerini daha iyi ve sorunlarını aşmak için daha motive hissederler.

Grup terapisinde terapist bireylerin bir topluluk içerisinde nasıl hareket ettiğini daha iyi gözlemleyebilir. Grup terapisin hayatın bir provası gibidir. Böylece terapist bireylerin hayatlarında nasıl tepkiler verdiğini, nasıl davranışlar sergilediğini gözlemleme imkanına ulaşır.

Grup Terapideki Terapistler
İlgili Terapistler

Terapi